Gdzie szukać przepisów regulujących zasady udzielania osobom należącym do innych kościołów i związków wyznaniowych zwolnień w celu obchodzenia świąt religijnych?
Dniami wolnymi od pracy zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami są m. in. niektóre święta katolickie (m. in. Święto Trzech Króli, dwa dni Wielkiejnocy, dzień Bożego Ciała, dwa dni Bożego Narodzenia). Przysługują one oczywiście wszystkim pracownikom, niezależnie od tego czy i jakiego są wyznania.
Co w przypadku, gdy osoby należące do innych niż katolicki kościołów lub związków wyznaniowych chcą skorzystać z wolnego od pracy w święta religijne zgodnie z ich wyznaniem, które nie są jednak w Polsce dniami wolnymi od pracy? Czy przepisy przewidują taką możliwość? Oczywiście – tak.
Przepisy te są przede wszystkim zawarte w ustawie z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania. Osoby należące do kościołów i związków wyznaniowych mogą, zgodnie z tą ustawą, na własną prośbę uzyskać zwolnienie od pracy lub nauki na czas niezbędny do obchodzenia tych świąt, zgodnie z wymogami wyznawanej przez siebie religii.
Zwolnienie to może być udzielone pod warunkiem odpracowania czasu zwolnienia, bez prawa do dodatkowego wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne od pracy lub pracę w godzinach nadliczbowych.
Szczegółowe zasady udzielania tych zwolnień regulują przepisy rozporządzenia Ministrów Pracy i Polityki Socjalnej oraz Edukacji Narodowej z 11 marca 1999 r. w sprawie zwolnień od pracy lub nauki osób należących do kościołów i innych związków wyznaniowych w celu obchodzenia świąt religijnych niebędących dniami ustawowo wolnymi od pracy. To z jego przepisów wynika też zasada, że przepisów dotyczących udzielania zwolnień nie stosuje się w razie świąt religijnych przypadających w określonym dniu każdego tygodnia. W celu umożliwienia pracownikowi obchodzenia tych świąt pracodawca, na prośbę pracownika, ustala dla niego indywidualny rozkład czasu pracy.
Przepisy dotyczące udzielania zwolnień od pracy w celu obchodzenia świąt religijnych są również zawarte w ustawach, które regulują stosunek Państwa polskiego do niektórych kościołów, m. in. w ustawach o:
- stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego,
- stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP,
- stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w RP,
- stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego Mariawitów w RP.
W niektórych przypadkach te ustawy precyzują, w związku z jakimi świętami religijnymi można ubiegać się od zwolnienie od pracy. Dla przykładu, w przypadku Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego są to: Wielki Piątek, Święto Wniebowstąpienia Chrystusa Pana (przypada ono 40 dni po Wielkiejnocy) oraz 31 października – Święto Reformacji.
W przypadku Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego – osoby należące doń mają prawo do obchodzenia świąt według kalendarza juliańskiego (np. 7 i 8 stycznia – Boże Narodzenie, 19 stycznia – Chrzest Pański, 19 sierpnia – Przemienienie Pańskie).
Warto zaznaczyć, że udzielenie zwolnień gwarantowanych przepisami prawa nie jest uzależnione od wykazania przez pracownika, że jest członkiem danego kościoła lub związku wyznaniowego.