8 stycznia br. Prezydent podpisał ustawę reformującą orzekanie o niezdolności do pracy oraz kontrole zwolnień lekarskich. Co i kiedy się zmienia?
Chodzi o ustawę z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw.
Ustawa zawiera przepisy mające na celu doprecyzowanie zasad przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy (zarówno przez ZUS, jak i płatników składek), a także wprowadza nowe zasady zatrudnienia i wynagrodzeń lekarzy orzeczników.
Ustawa zmienia też przepisy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Przede wszystkim precyzuje, kiedy można stracić zasiłek chorobowy. Osoba ubezpieczona będzie traciła prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia od pracy, w przypadku gdy w okresie orzeczonej niezdolności do pracy będzie:
- wykonywała pracę zarobkową lub
- podejmowała aktywność niezgodną z celem tego zwolnienia.
Co istotne, przepisy wprowadzają definicję pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia od pracy. Na podstawie wprowadzonych zmian:
- pracą zarobkową, będzie każda czynność mająca charakter zarobkowy, niezależnie od stosunku prawnego będącego podstawą jej wykonania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności; istotną okolicznością nie będzie mogło być polecenie pracodawcy
- aktywnością niezgodną z celem zwolnienia od pracy, będą wszelkie działania utrudniające lub wydłużające proces leczenia lub rekonwalescencję, z wyłączeniem zwykłych czynności dnia codziennego lub czynności incydentalnych, których podjęcia w okresie zwolnienia od pracy wymagają istotne okoliczności.
Powyższa zmiana wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Zwolnienie lekarskie przy kilku tytułach ubezpieczenia
Nowe przepisy wprowadzają także możliwość wystawiania zwolnienia lekarskiego wyłącznie w odniesieniu do konkretnego tytułu zatrudnienia, jeżeli ubezpieczony podlega ubezpieczeniom społecznym z więcej niż jednego tytułu. Na wniosek ubezpieczonego lekarz będzie mógł nie wystawić zwolnienia z pracy w ramach danego tytułu, o ile charakter tej pracy pozwala na jej wykonywanie mimo choroby.
W praktyce zatem oznacza to, że ubezpieczony będzie mógł wykonywać inną pracę podczas L4, o ile jej rodzaj nie będzie kolidować z procesem leczenia. W takim przypadku ubezpieczony będzie jednak zobowiązany poinformować pracodawcę, u którego wykonuje pracę, o okresie zwolnienia lekarskiego obowiązującego z innego tytułu.
Powyższa zmiana wchodzi jednak w życie dopiero od 1 stycznia 2027 r.