Ustawa zmieniająca zasady ustalania stażu pracy ogłoszona w Dzienniku Ustaw

W Dzienniku Ustaw poz. 1423 z 21 października opublikowana została ustawa nowelizująca m. in. Kodeks pracy¹, która wprowadza nowe zasady ustalania stażu pracy, a tym samym wpływa na uprawnienia pracownicze zależne od tego stażu, jak np. wymiar urlopu wypoczynkowego.

Aktualnie do okresu pracy, od którego uzależnione są uprawnienia pracownicze wlicza się przede wszystkim okresy pracy na podstawie umowy o pracę, jak również np. okresy odbywania czynnej służby wojskowej. Nie są zaliczane jednak okresy prowadzenia działalności gospodarczej, czy wykonywania pracy np. na podstawie umowy zlecenie.

Co się zmieni?

Do okresu zatrudnienia wliczane będą okresy prowadzenia działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą prowadzącą taką działalność, za które opłacone zostały składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe.

Co więcej, do okresu zatrudnienia będą wliczane okresy:

• wykonywania umowy zlecenie lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia,
• wykonywania umowy agencyjnej,
• pozostawania osobą współpracującą z osobą wykonującą jedną ze wskazanych wyżej umów, 
• pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub członkiem spółdzielni kółek rolniczych, w których osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
• udokumentowane okresy działalności zawodowej wskazane wyżej, w których dana osoba nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów,
• okres, w którym osoba podejmująca działalność gospodarczą nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym korzystając z tzw. ulgi na start,
• okres pozostawania osobą współpracującą z osobą korzystającą z ulgi na start, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe,
• okres zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• udokumentowane okresy wykonywania pracy zarobkowej za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę.

W przypadku, gdy dana osoba, aktualnie zatrudniona u danego pracodawcy na podstawie umowy o pracę, wykonywała na rzecz tego  pracodawcy pracę np. na podstawie umowy zlecenie – okres wykonywania tej umowy także zaliczać się będzie do jej stażu pracy, nie tylko ogólnego, lecz także tzw. zakładowego stażu pracy (zaliczenie to wpłynie więc np. na długość jej okresu wypowiedzenia umowy o pracę).

Dodatkowo, rozszerzony został katalog rodzajów służb, czy formacji, w których służba jest wliczana do okresu zatrudnienia. Dodano bowiem Straż Marszałkowską oraz Służbę Celno–Skarbową.

Zmiany wprowadzono także w zakresie okresów wykonywania odpłatnej pracy przez osoby skazane – po zmianie wliczać się będzie także okresy wykonywania jej na podstawie umów prawa cywilnego, z wyłączeniem jednak umowy o dzieło. 

Co w razie pokrywania się niektórych okresów zatrudnienia?

Ustawodawca przewidział, że w takim przypadku do okresu zatrudnienia wliczać się będzie okres najkorzystniejszy dla osoby, której staż pracy jest ustalany.

W jaki sposób dokumentować okresy wliczane do okresu zatrudnienia?

W niektórych przypadkach będą to zaświadczenia wydawane przez ZUS potwierdzające opłacenie za dany okres składek. W przypadku okresów pracy za granicą na innej podstawie niż umowa o pracę będą one mogły być wykazywane wszelkiego innego rodzaju dokumentami.

Ważne przepisy przejściowe

Nowelizacja ustala 2-letni okres, w którym pracownicy mogą udokumentować okresy swojej aktywności zawodowej dotychczas niezaliczane do okresu zatrudnienia.

W przypadku pracowników zatrudnionych u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych nabycie uprawnień pracowniczych wynikających z zaliczenia tych okresów będzie możliwe od dnia wejścia nowelizacji w życie – a więc od 1 stycznia 2026 r. 

W przypadku pracowników zatrudnionych u pozostałych pracodawców – będzie to możliwe od pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. 

Oczywiście w obu wskazanych wyżej przypadkach zaliczane będą także udowodnione okresy zatrudnienia także sprzed tych dat. 

Przepisy regulują też kwestię uwzględniania nowych okresów zatrudnienia w trwających i niezakończonych naborach na wolne stanowiska pracy. W przypadku pracowników zatrudnionych u pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych nie będą wliczane okresy zatrudnienia wprowadzone nowymi przepisami w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. W przypadku pracodawców niebędących jednostkami sektora finansów publicznych – w postępowaniach wszczętych i niezakończonych przed pierwszym dniem miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia nowelizacji.

Co do sposobu liczenia okresów wypowiedzenia umowy o pracę trwających w dniu wejścia w życie nowelizacji u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych (1 stycznia 2026 r.) albo pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia nowelizacji u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych: w takich przypadkach stosować się będzie dotychczasowe zasady (a więc nie będzie się wliczać okresów zatrudnienia podlegających zaliczeniu na podstawie nowelizacji).

1.  Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.